Ximnasia revolucionaria

Artigo de Agustin Guillamon publicado no portal A las barricadas.

XIMNASIA REVOLUCIONARIA

O 23 de febreiro de 1923, no bar A Tranquilidade, Joan García Oliver expuxo a organización práctica do que deu en chamarse “ximnasia revolucionaria”, secundado por Aurelio Fernández e Ricardo Sanz. Eran os anos do pistolerismo. A CNT tiña que defender a vida dos seus militantes da liquidación física a que eran sometidos pola alianza do terrorismo da patronal e do Estado, que financiaban aos pistoleiros do chamado Sindicato Libre e daban carta branca aos asasinatos da policía e da garda civil, coa práctica da chamada “lei de fugas”, consistente en asasinar os presos e detidos no momento do seu traslado ou liberación, pretextando un intento de fuga.

O 14 de abril de 1931 proclamouse a República. O 25 de abril, once días despois, nun Pleno de Locais e Comarcais, a CNT adoptou dúas medidas organizativas que ían ter un enorme éxito posterior: a formación de sindicatos de barrio na cidade de Barcelona e a fundación dos comités de defensa.

A CNT nos anos trinta non era só un sindicato entendido ao modo clásico como unha organización que defende os dereitos laborais dos seus sindicados. A CNT formaba parte dunha rede de solidariedade e acción, que abarcaba todos os aspectos da vida do traballador, tanto os sociais como os culturais, familiares, lúdicos, políticos e sindicais. Esa rede estaba formada polo sindicato de barrio, os ateneos, as escolas racionalistas, as cooperativas, o comité de defensa económica (que se opoñía aos desafiuzamentos), os grupos de afinidade, os grupos de defensa (coordinados a nivel de barrio e logo de distrito e cidade), constituíndo na práctica cotiá unha forte, solidaria e eficiente sociedade autónoma, alternativa aos valores capitalistas.

En 1931 a creación dos comités de defensa significaba a refundación dos grupos de acción dos anos do pistolerismo, aínda que agora orientados non só á protección dos folguistas e das manifestacións reivindicativas, senón elemento indispensable para exercer os dereitos fundamentais de expresión, prensa, manifestación, sindicación ou folga, aínda non recoñecidos por unha República constituínte que había de aprobar unha Constitución, pero que aínda non disolvera na cidade de Barcelona aos somatenes, isto é, á odiosa garda cívica dereitista, especialista en romper folgas e en perseguir aos cenetistas.

O 1 de maio de 1931, no mitin da xornada, apareceron por primeira vez unhas enormes bandeiras roxinegras como aceno de identidade da CNT. Acordouse elaborar unha plataforma de reivindicacións que serían levadas en manifestación ao Palacio da Generalitat. Ao chegar os manifestantes á praza de San Jaume foron recibidos a tiros. O tiroteo, que foi respondido polos comités de defensa, durou tres cuartos de hora, ata que se permitiu que Joan García Oliver entregase as reivindicacións á autoridade e saíse ao balcón da Generalitat para disolver a manifestación.

Os comités de defensa presentábanse, pois, non como un grupo “terrorista” ou militar, alleo á clase traballadora e ao pobo, senón como unha peza máis, indispensable á loita de clases, xunto ao sindicato, o ateneo, a escola racionalista ou a cooperativa. Os comités de defensa garantían os dereitos dos traballadores, porque non existían máis dereitos que os apropiados pola loita da rúa, non existían máis dereitos que os que podían defenderse, practicándoos.

Pero a táctica insurreccional da “ximnasia revolucionaria”, consistente en armarse rapidamente para a ocasión, proclamar espontaneamente o comunismo libertario nunha aldeíña ou nunha comarca e esperar que o resto do país se unise á insurrección mostrou os seus límites, e sobre todo, os seus inconvenientes e desvantaxes. As insurreccións de xaneiro de 1932 e de xaneiro e decembro de 1933 desarmaran aos comités de defensa, sometidos a unha fortísima represión que conducira á maioría dos seus compoñentes ao cárcere, de modo que a táctica da “ximnasia revolucionaria” non fixera máis que desmantelar aos comités de defensa. Era necesario dar un golpe de temón e cambiar de táctica. E así se fixo en outubro de 1934.

Agustín Guillamón

Bibliografía sobre o tema:

  1. Gómez Freddy: Entrevista con Juan García Oliver, rexistrada o 29/6/77 en París. Editada por Fundación Salvador Seguí, Madrid 1990. Existe unha filmación desa entrevista, de maior extensión que a súa transcrición en folleto, de difusión limitada e difícil acceso.
  2. Guillamón, Agustín: Os comités de defensa da CNT. A quinta edición dese libro pode consultarse gratuitamente no Portal Libertario OACA, aquí: https://www.portaloaca.com/historia/ii- republica-e-guerra-civil/13526-libro-os- comites-de-defensa-de-a- cnt-en- barcelona-1933-1938.html

Deixa un comentario